Thu sớm hay thu muộn: mật non và mật già

Không phải mật nào trong tổ cũng như nhau. Bọng mới xây và bọng đã già cho ra hai thứ khác hẳn.

Đây là chỗ nhiều người mua không biết, và cũng là nguyên nhân của phần lớn chuyện mật sủi bọt sau vài tuần.

Khác nhau ở đâu

Bọng mới xây thì sáp còn mềm, chạm nhẹ đã lún, mật bên trong loãng hơn hẳn.

Bọng đã già thì lớp sáp dày và cứng hơn, màu sẫm hơn, mật bên trong đậm hương hơn.

Đàn cần thời gian để hoàn thiện mật: cô bớt nước, chuyển hoá đường. Thu trước khi quá trình đó xong thì được mật non.

Mật non không phải mật giả, nhưng chất lượng và độ bền kém hơn rõ.

Vì sao mật non dễ lên men

Hàm lượng nước cao là nguyên nhân chính. Men vi sinh sống sẵn trong mật có nhiều điều kiện hoạt động hơn.

Kết quả là chỉ sau vài tuần, chai mật non đã sủi bọt và chua gắt, trong khi mật già cùng điều kiện vẫn ổn định.

Nhiều người gặp chuyện này rồi đổ cho khâu đóng chai, nhưng nguyên nhân thật nằm ở lúc thu.

Ở Mật Ong Quý, mật chỉ được thu sau khi đợt hoa lớn đã qua vài tuần, để đàn có thời gian hoàn thiện.

Nhận biết khi mua

Người mua khó nhìn được bọng, nhưng có thể suy từ vài dấu hiệu.

Mật quá loãng, chảy tồ tồ như nước lã, thường là mật non.

Chai mới mua mà đã sủi bọt sau một hai tuần cũng là dấu hiệu.

Hỏi người bán ngày thu và đợt hoa nào. Người nuôi thật trả lời cụ thể.

Và ưu tiên mua ở nơi ghi rõ ngày thu trên nhãn, vì đó là nơi có quản lý theo mẻ.

Với người nuôi

Kiên nhẫn là chính. Thấy bọng đầy chưa hẳn đã tới lúc thu.

Đợi sau khi đợt hoa lớn đã qua vài tuần. Lúc đó bọng đã già, mật đậm hơn và giữ được lâu hơn.

Thu vội thì được lượng nhưng mất chất, mà mất chất thì mất khách.

Trại chọn nói thật về mọi đặc điểm của mật, kể cả những điểm khiến khách e ngại lúc đầu.

Cách kiểm đơn giản trước khi thu: chạm nhẹ vào lớp sáp bọng. Bọng già thì cứng, không lún. Bọng còn mềm và lún dưới ngón tay thì để thêm vài tuần nữa. Chỉ mất vài giây mỗi tổ mà tránh được cả mẻ mật kém.

Nếu trong cùng một tổ có cả bọng già lẫn bọng non thì chỉ lấy phần già, để lại phần còn mềm cho đợt sau. Làm vậy vừa được mật tốt vừa không ép đàn phải bù lại quá nhiều cùng một lúc.

Những chỗ người nuôi hay vấp

• Thu ngay khi thấy bọng đầy
• Đổ lỗi cho khâu đóng chai khi mật sủi bọt
• Trộn mật non với mật già cho đủ lượng

Câu hỏi thường gặp

Mật non có dùng được không?

Được nhưng phải dùng sớm và cất kỹ, vì rất dễ lên men.

Làm sao biết mật mình mua là non hay già?

Nhìn độ loãng và hỏi ngày thu. Mật quá loãng và sủi bọt sớm thường là mật non.

Bọng bao lâu thì già?

Tuỳ mùa và sức đàn. Thường đợi vài tuần sau đợt hoa lớn.

Có thể để mật non tự đặc lại không?

Không. Ra khỏi tổ thì mật không cô đặc thêm được nữa.

Ở Mật Ong Quý thu mật khi nào?

Sau khi đợt hoa lớn đã qua vài tuần, để bọng kịp già.