Mật ong dú Tây Ninh bị lỏng chảy: có phải mật giả hay do thời tiết?

Tại sao mật ong dú Tây Ninh lỏng hơn mật ong mật?

Mình nuôi ong dú ở Tây Ninh hơn 10 năm, thấy rõ hiện tượng này từ những năm đầu. Mật ong dú vùng Đông Nam Bộ có độ ẩm cao hơn mật ong mật từ 2–4%, do ba yếu tố chính: độ ẩm không khí quanh năm ở 70–85%, nhiệt độ liên tục 28–35°C, và nguồn hoa chủ yếu là tràm và điều có nước nhiều. Ong dú tập trung nước vào mật ít hơn ong mật vì tổ của chúng nhỏ, không có tầng chứa mật dài, nên mật không qua quá trình đốc ẩm kéo dài như ở ong mật. Kết quả là mật ong dú Tây Ninh ở độ ẩm 18–22%, trong khi mật ong mật thường 15–17%.

Điều này không có nghĩa mật kém chất lượng. Mật lỏng hơn chỉ là đặc thù của vùng, vị hoa tràm và điều vẫn rõ, mùi chua nhẹ tự nhiên vẫn giữ nguyên. Người mua lần đầu thường nhầm lẫn, tưởng mật bị pha nước hoặc để lâu quá. Mình phải giải thích cho họ hiểu rằng đó chính là mật thật của vùng này.

Cách phân biệt mật thật lỏng với mật pha trộn

Để nhận biết mật ong dú Tây Ninh thật hay giả khi nó lỏng, mình dùng ba cách đơn giản. Thứ nhất, nhìn màu sắc: mật thật có màu vàng hổ phách đậm, nhất là vào mùa hè khi hoa tràm nở nhiều, màu sẽ sâu hơn. Nếu mật quá sáng, gần như trong suốt, khả năng cao đã bị pha nước hoặc pha đường loãng. Thứ hai, ngửi mùi: mật thật có mùi hoa tràm rõ, có chút chua tự nhiên, không phải mùi chua cốt chanh hay mùi lạ. Mật giả hoặc pha nước sẽ mùi nhạt, hoặc có mùi hóa chất nếu bị pha đường nước. Thứ ba, cách đơn nhất là thử vị: mật thật khi nuốt sẽ có vị hơi chua, ngọt tự nhiên, lưu lại ở họng. Mật pha nước sẽ ngọt nhạt, không có vị sau.

Mình cũng dùng một cách nhỏ là thấm một giọt mật vào giấy trắng: mật thật sẽ thấm chậm, giấy sẽ có vết hơi nâu sánh theo thời gian. Mật pha nước sẽ thấm nhanh, để lại vết nước rõ ràng. Không phải cách khoa học, nhưng sau nhiều năm, mình thấy khá chính xác.

Bảo quản mật ong dú khi thời tiết nóng ẩm

Vì mật ong dú Tây Ninh lỏng tự nhiên, bảo quản đúng cách rất quan trọng để nó không bị ôi hay ferment. Mình luôn đề nghị khách để mật trong chai kín, nơi mát, tránh ánh nắng trực tiếp. Ở Tây Ninh, mùa hè nhiệt độ có lúc vượt 35°C, nếu để mật ở nơi nóng, mật sẽ lỏng hơn nữa, thậm chí có thể bị thay đổi vị. Tủ lạnh là lựa chọn tốt nhất, nhưng không cần lạnh quá, để ở ngăn thường của tủ (khoảng 15–20°C) là đủ.

Một điều mình chú ý là mật ong dú dễ hấp thụ ẩm từ không khí hơn mật ong mật, vì độ ẩm ban đầu của nó đã cao. Nếu để mật ở nơi ẩm, mật sẽ càng lỏng thêm, thậm chí bắt đầu lên men. Vì thế, khi mình đóng chai cho khách, mình luôn nắn chặt nắp chai, và khuyên họ nên để mật ở tủ lạnh hoặc nơi khô ráo. Mật ong dú Tây Ninh bảo quản tốt có thể giữ chất lượng từ 12–18 tháng.

Thời điểm thu mật ảnh hưởng đến độ lỏng như thế nào

Mình nhận thấy mật thu ở các tháng khác nhau có độ lỏng khác nhau. Mật thu từ tháng 5–7 (mùa hoa tràm) thường lỏng hơn, vì hoa tràm mở vào mùa mưa, nước trong hoa nhiều. Mật thu từ tháng 10–12 (mùa hoa điều) sẽ đặc hơn một chút, nhưng vẫn lỏng hơn mật ong mật. Người nuôi như mình cần biết điều này để không nhầm lẫn khi bán cho khách. Nếu khách mua mật mùa hè rồi so sánh với mật mùa đông, họ sẽ tưởng mật mùa hè bị pha nước, trong khi thực tế chỉ là khác mùa thu mà thôi.

Cách mình thu mật cũng ảnh hưởng. Mình dùng cách hút hoặc chắt mật từ bọng sáp, không nén hay nấu nóng như một số người. Cách này giữ nguyên độ ẩm tự nhiên của mật, không làm mất chất lượng. Sau khi thu, mình lọc mật qua lưới mịn để bỏ các mẩu sáp hay côn trùng, rồi để yên từ 1–2 ngày để các bọt khí nổi lên, mới đóng chai.

Câu hỏi thường gặp