Mật ong dú Tây Ninh bị loãng: khi nào uống được, khi nào cần xử lý

Mình nuôi ong dú ở Tây Ninh được gần 15 năm, và điều mà mỗi người nuôi mới đều gặp phải là hiện tượng mật loãng ra khi thời tiết nóng. Không phải lúc nào cũng là dấu hiệu xấu, nhưng cần biết cách phân biệt để yên tâm uống.

Tại sao mật ong dú loãng khi nóng

Mật ong dú vùng Đông Nam Bộ có đặc điểm riêng: độ ẩm tự nhiên cao hơn mật ong mật (khoảng 18–22%), vị chua nhẹ tự nhiên, và chứa trong những bọng sáp riêng lẻ. Khi nhiệt độ tăng trên 30–32°C, độ nhớt của mật giảm, nước trong mật trở nên lỏng hơn, làm cho toàn bộ hỗn hợp có vẻ như loãng ra.

Đây là hiện tượng tự nhiên, không phải dấu hiệu mật giả hay bảo quản sai. Mình thường nói với khách: "Mật dú không phải mật mật, nó không cứng như đá cả năm". Ở Tây Ninh, khoảng 8–9 tháng trong năm, mật ở trạng thái loãng hoặc bán loãng là bình thường.

Phân biệt loãng tự nhiên và loãng do lỗi bảo quản

Loãng tự nhiên khi nóng: mật vẫn giữ màu vàng đỏ đặc trưng (hoa tràm, điều), mùi hoa tràm rõ, không có mùi lạ hay chua quắc, và khi để chai ở chỗ mát lại (dưới 25°C) thì sẽ đặc lại sau vài ngày. Nước trong mật là nước từ hoa tràm và quá trình chín của ong, không phải nước pha thêm.

Loãng do bảo quản sai: mật bị pha thêm nước, thường có dấu hiệu như màu nhạt bất thường, mùi chua quắc hoặc mốc, lớp nước tách rõ ở đáy chai và không hòa lại khi để mát, hoặc có mùi men lên. Trong trường hợp này, mật dễ bị lên men hoặc sinh nấm, không nên uống.

Khi nào vẫn uống được, khi nào cần xử lý

Nếu mật loãng nhưng vẫn giữ mùi tràm, không có mùi lạ, màu sắc bình thường, thì vẫn uống được an toàn. Mình khuyến nghị uống vào sáng sớm hoặc tối tối, tránh giữa trưa nóng nhất vì lúc đó dạ dày đang nóng, uống mật lỏng dễ gây khó tiêu. Liều lượng nên giữ ở 1–2 muỗng canh mỗi lần, hòa với nước ấm (không nóng quá 40°C).

Nếu mật có dấu hiệu mốc (váng trắng, chấm đen), mùi chua quắc, hoặc nước tách rõ ở đáy mà không hòa lại sau nhiều ngày, thì nên dừng uống. Mình thường lọc lại qua vải sạch và để chai ngoài nắng 2–3 ngày để khô nước, sau đó bảo quản trong khí hậu khô ráo hơn.

Cách bảo quản mật để giảm hiện tượng loãng

Ở Tây Ninh, mình thường khuyến cáo khách bảo quản mật ở nơi mát nhất trong nhà, tránh ánh nắng trực tiếp. Nếu có điều hoà, đặt ở góc phòng khách với nhiệt độ 20–25°C là tốt nhất. Nếu không, hãy để chai trong tủ kín, hoặc bọc bằng khăn ẩm (không quá ẩm) để giảm nhiệt độ xung quanh.

Không nên bảo quản mật ở tủ lạnh vì mật dú rất dễ kết tinh và cứng lại, khó lấy ra uống. Nắp chai phải kín tốt, tránh không khí và ẩm độ cao xâm nhập. Mỗi lần lấy mật, hãy dùng muỗng sạch khô, không để nước hoặc độ ẩm từ bên ngoài vào chai.

Câu hỏi thường gặp